Ik schreef dit in twee keer. Vandaar de overgang van tegenwoordige tijd, toen ze nog leefde, naar verleden tijd, toen ze overleden was.
7 oktober 2023
Ik leerde van Fadwa een spreekwoord: laat je linkerhand niet weten wat je rechterhand heeft gedaan. Dat gaat over liefdadigheid: je hoeft niet te koop te lopen met de goede dingen die je hebt gedaan.
Daarom zul je haar niet veel horen over mevrouw Pietersma. Dat is niet haar echte naam; haar echte naam bewaren we in ons hart.
Fadwa leerde mevrouw Pietersma kennen toen ze nog masseerde. Mevrouw Pietersma was een klant en is een vriendin geworden. Vandaag de dag is Fadwa mantelzorger voor haar. Mevrouw Pietersma heeft een zoon en twee dochters. 1 dochter woont nog in Rotterdam, de andere twee zijn verhuisd naar Spanje.
Mevrouw Pietersma is in haar laatste dagen. Ze woonde op de Oostzeedijk, maar knapte de laatste maanden zienderogen af. Haar geest verdampte en nu zit ze in een huis waar ze niet zomaar naar buiten kan. Dementie sloopt je geest en dan je lichaam. Fadwa vertelde dat mevrouw Pietersma laatst iemand had bedreigd, verbaal. Blijkbaar zodanig grof dat er een rechter aan te pas moest komen. Deze rechter had mevrouw Pietersma even gezien en constateerde dat ze niet meer verantwoordelijk gehouden kon worden voor haar daden.
Mevrouw Pietersma is zwaar dement. Ik heb weleens naast Fadwa gezeten toen ze videobelde met mevrouw Pietersma. En de fantastische verhalen gehoord van mevrouw Pietersma. Ik was in shock toen Fadwa zei: “Hoor nou toch, ze vertelt totale onzin”, tijdens het bellen. Ze had natuurlijk haar geluid uit.
Gisteren was ik voor het eerst in tijden weer mee. Ze herkende me niet. Dacht dat ik haar zoon zoon Henk was. Ze huilde dat ze zoon Henk wilde zien. Ze huilde en huilde, maar zonder tranen. Want haar lichaam is helemaal uitgedroogd. Het kan niks meer. Ze ligt op bed, maar kan niks meer. Niet echt meer eten, niet meer drinken. Fadwa heeft haar gisteren lepeltje voor lepeltje laten drinken. Water, sap. Zelfs een bakje yoghurt heeft ze naar binnen gewerkt.
Ze huilde en huilde. Aleen haar dochter dochter Wilma komt nog. Ze was er gisteren bijna de hele dag geweest. Fadwa stuurde dochter Wilma een opname dat mevrouw Pietersma huilde om zoon Henk. Dochter Wilma appte terug: “Ik weet niet of zoon Henk nog komt. Ik durf het hem niet meer te vragen.” Ik vind het dieptriest. Ik vroeg Fadwa wat ze ervan vond. Ze zei dat ze er niet meer boos over kon zijn. Wij weten niet wat zij wel weten.
Het is verschrikkelijk om iemand zo verdrietig te zien, zo eenzaam. Mevrouw Pietersma s lijf is verlaten door haar wil. Wat overgebleven is huilt en vertelt warrige verhalen. De centrale dirigent is weg en alle instrumenten in het orkest lopen te keten. Ik hoop dat mijn geest tot het eind zich kan verzetten tegen verdriet en de draak kan steken met het leven.
Over dit spreekwoord: ze vertelde me dat deze tekst uit de koran komt, en ik geloof haar. Bijbellezers kennen het ook uit Mattheüs 6, vers 3: “Maar als gij aalmoes doet, zo laat uw linkerhand niet weten, wat uw rechter doet;”
Vervolg, 19 oktober 2023
Gisteren is mevrouw Pietersma gecremeerd. Ze heeft het heel lang volgehouden. Of: haar lichaam heeft het heel lang volgehouden. Fadwa heeft me een foto laten zien van mevrouw Pietersma’s ingevallen hoofd. Ze was als een mummie, helemaal droog en ingevallen. Geen tanden meer. Echt als een mummie, maar ik zeg het nog maar eens: ze was nog niet overleden. Absolute horror.
In haar laatste dagen kreeg ze amper nog vocht. Ze kreeg dormicum en wat niet meer. Geen versterving door uithongering, maar uitdroging. Omdat ze zo huilde om zoon Henk denken we dat ze volhield en volhield totdat zoon Henk eindelijk zou komen.
Fadwa was in totale shock toen ze begreep dat mevrouw Pietersma gecremeerd zou worden. Ze wist dat mevrouw Pietersma begraven wilde worden. Daar was geen geld voor en ik denk dat haar kinderen niets wilden weten van eventuele laatste wensen. Elk aanbod van Fadwa om bij te dragen werd afgewezen. “Maak je geen zorgen, meissie.”
Het afscheid was kort en franjeloos. Er stond exact 30 minuten voor. Er was ruimte voor 10 personen; er waren er 8. Zoon Henk was er nu ook. Fadwa kreeg nog een knuffel van hem. “Bedankt dat je er was in haar laatste dagen.” Fleur van Energetisch Centrum Fleur was er ook. Ze bood de familie aan om, in een seance, over een week contact op te nemen met mevrouw Pietersma.